Udzielanie narkotyków małoletniemu jest jednym z najpoważniejszych czynów penalizowanych przez polskie prawo karne. Ustawodawca traktuje takie zachowania wyjątkowo surowo, ponieważ dotyczą one bezpośredniego zagrożenia zdrowia, bezpieczeństwa oraz prawidłowego rozwoju dziecka. W praktyce wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że odpowiedzialność karna może powstać nawet wtedy, gdy nie doszło do faktycznego zażycia substancji.
Już samo zachowanie polegające na tym, że sprawca udziela innej osobie środka odurzającego, udziela innej osobie substancji lub umożliwia użycia takiego środka lub substancji, może prowadzić do poważnych konsekwencji. W sprawach tego rodzaju sąd każdorazowo analizuje całokształt okoliczności, a reakcja karna bywa bardzo surowa.
Udzielanie narkotyków małoletniemu jako przestępstwo
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U.2023.1939 t.j.), odpowiedzialności karnej podlega ten, kto wbrew przepisom ustawy dopuszcza się zachowań związanych z przekazywaniem substancji osobom trzecim. Szczególnie chronioną kategorią jest małoletni, czyli osoba, która nie ukończyła 18. roku życia.
Udzielanie narkotyków małoletniemu nie wymaga fizycznego przekazania substancji. Odpowiedzialność może powstać także wtedy, gdy sprawca ułatwia albo umożliwia ich użycie, np. poprzez stworzenie warunków do kontaktu z substancją lub zachęcanie do jej przyjęcia. W praktyce wystarczy, że sprawca czynu podejmuje działania narażające dziecko na kontakt z substancjami psychoaktywnymi.
Art. 58 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii – podstawowy zakres odpowiedzialności
Zgodnie z artykuł 58 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (58 ust), odpowiedzialność ponosi ten, kto udziela środka odurzającego albo substancji psychotropowej lub nowej substancji innej osobie. W przypadku małoletnich odpowiedzialność jest oceniana surowiej, nawet jeśli zachowanie miało charakter nieodpłatny.
Wymiar kar – kiedy mamy do czynienia ze zbrodnią
Warto jasno podkreślić, że odpowiedzialność karna za udzielanie narkotyków małoletniemu może przybrać bardzo poważny wymiar. W typie podstawowym sąd może orzec karę pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8,
Najsurowszą odpowiedzialność przewiduje jednak art. 59 ust. 2. Jeżeli sprawca w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, udziela środka odurzającego, substancji psychotropowej lub nowej substancji psychoaktywnej małoletniemu, ułatwia użycie albo nakłania go do użycia takiego środka lub substancji, podlega karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20. Tym samym czyn ten stanowi zbrodnię co ma wpływ na przebieg procesu karnego.
Nawet niewielka ilość narkotyków może skutkować surową odpowiedzialnością karną.
Błąd co do wieku – częsty argument, rzadko skuteczny
W sprawach karnych często pojawia się linia obrony polegająca na twierdzeniu, że sprawca nie wiedział, iż ma do czynienia z małoletnim. Należy jednak zaznaczyć, że w praktyce wymagana jednoznaczna i konkretna wiedza sprawcy co do tego faktu nie zawsze jest konieczna.
Odpowiedzialność może kształtować się na podstawie oceny, czy sprawca mógł i powinien był przypuszczać, że adresatem jego zachowania jest dziecko. Sąd dokonuje oceny na podstawie wszystkich okoliczności sprawy.
Art. 58 i 59 – zestawienie odpowiedzialności karnej
| Cecha czynu | Podstawa prawna | Charakterystyka |
| Udzielenie nieodpłatne | 58 ust. 2 | Surowsza odpowiedzialność za kontakt dziecka z substancją. |
| Udzielenie dla zysku | 59 ust. 2 | Zbrodnia – minimum 3 lata pozbawienia wolności. |
| Wypadek mniejszej wagi | 59 ust. 3 | Możliwość złagodzenia kary w wyjątkowych sytuacjach. |
